دفاع مشروع یکی از مهم‌ترین و در عین حال مناقشه‌برانگیزترین مفاهیم حقوق بین‌الملل معاصر است؛ مفهومی که از یک سو با اصل بنیادین منع توسل به زور در روابط بین‌المللی ارتباط مستقیم دارد و از سوی دیگر، به‌عنوان یکی از استثنائات پذیرفته‌شده بر این اصل، جایگاه ویژه‌ای در نظام حقوقی بین‌المللی یافته است. اهمیت این موضوع زمانی دوچندان می‌شود که دولت‌ها در مواجهه با تهدیدهای امنیتی، حملات مسلحانه، فعالیت گروه‌های تروریستی و تهدیدهای احتمالی، به مفهوم «دفاع مشروع» برای توجیه اقدامات نظامی خود استناد می‌کنند.منشور ملل متحد در ماده ۵۱، حق ذاتی دفاع مشروع فردی و جمعی را در صورت وقوع حمله مسلحانه به رسمیت شناخته است؛ با این حال، قلمرو، شرایط و حدود اعمال این حق همواره محل بحث و اختلاف میان دولت‌ها، حقوقدانان و نهادهای بین‌المللی بوده است. یکی از مهم‌ترین مباحث در این زمینه، مسئله امکان یا عدم امکان توسل به دفاع پیش‌دستانه در برابر تهدیدی است که هنوز به مرحله وقوع حمله مسلحانه نرسیده است. در کنار آن، مفاهیمی همچون دفاع پیشگیرانه، جنگ پیشگیرانه، حمله پیشگیرانه و دفاع مشروع، گاه در ادبیات سیاسی و حتی حقوقی به‌صورت مترادف به کار رفته‌اند؛ در حالی که هر یک از این مفاهیم از منظر مبانی، شرایط و آثار حقوقی، نیازمند بررسی مستقل و دقیق است.

تحولات نظام بین‌الملل در دهه‌های اخیر و به‌ویژه گسترش تهدیدهای ناشی از تروریسم بین‌المللی، تغییر ماهیت مخاصمات مسلحانه و ظهور بازیگران غیردولتی، چالش‌های جدیدی را در برابر قواعد سنتی توسل به زور ایجاد کرده است. حوادث پس از یازدهم سپتامبر ۲۰۰۱ نیز نقطه عطف مهمی در این زمینه به شمار می‌رود؛ زیرا پس از آن، برخی دولت‌ها تلاش کردند دامنه مفهوم دفاع مشروع را به مقابله با تهدیدهای آتی و حتی حملات احتمالی توسعه دهند. این رویکرد، پرسش‌های اساسی درباره حدود اختیار دولت‌ها، اصل حاکمیت کشورها، اصل منع توسل به زور و نقش شورای امنیت سازمان ملل متحد ایجاد کرده است.

در چنین چارچوبی، بررسی دقیق معیارهایی همچون ضرورت، تناسب و فوریت در توسل به زور، اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند. دفاع مشروع نمی‌تواند مفهومی نامحدود و فارغ از ضابطه باشد؛ بلکه مشروعیت آن منوط به رعایت شرایط و معیارهایی است که در حقوق بین‌الملل، رویه قضایی و دکترین حقوقی مورد توجه قرار گرفته‌اند. از این رو، شناخت مرز میان اقدام مشروع دفاعی و اقدام نظامی غیرمشروع، نیازمند تحلیل هم‌زمان قواعد قراردادی، عرف بین‌المللی، رویه دولت‌ها و آرای مراجع قضایی بین‌المللی است.

کتاب حاضر با هدف بررسی این مسائل و ارائه تصویری منسجم از جایگاه دفاع مشروع و دفاع پیش‌دستانه در حقوق بین‌الملل تدوین شده است. در فصل نخست، ابتدا مفاهیم اساسی مرتبط با دفاع مشروع، دفاع پیش‌دستانه، تروریسم، مخاصمات مسلحانه و جنگ پیشگیرانه مورد بررسی قرار گرفته و سپس تلاش شده است مرزهای مفهومی میان این نهادها و مفاهیم مشابه تبیین شود. در ادامه، مبانی نظری مشروعیت دفاع پیش‌دستانه، سیر تاریخی استناد دولت‌ها به جنگ و دفاع پیش‌دستانه و تحولات این مفهوم پیش و پس از تشکیل سازمان ملل متحد مورد مطالعه قرار گرفته است.

در ادامه، رویکردهای مختلف نسبت به تفسیر ماده ۵۱ منشور ملل متحد و شرایط تحقق دفاع مشروع بررسی شده و معیارهایی همچون ضرورت، تناسب و فوریت مورد تحلیل قرار گرفته‌اند. همچنین مسئله تداوم دفاع مشروع، اقدامات شورای امنیت و تکلیف دولت‌ها به گزارش اقدامات خود به این شورا مورد توجه قرار گرفته است تا چارچوب حقوقی موضوع صرفاً از منظر نظری بررسی نشود، بلکه ارتباط آن با سازوکارهای نهادی نظام بین‌المللی نیز روشن گردد.

فصل دوم کتاب به یکی از مهم‌ترین و بحث‌برانگیزترین مصادیق معاصر این موضوع اختصاص یافته است: ترور فرماندهان ارشد نظامی ایران و عراق توسط ایالات متحده آمریکا و حمله موشکی جمهوری اسلامی ایران به پایگاه نظامی عین‌الاسد. این رویداد از جنبه‌های گوناگون حقوق بین‌الملل، از جمله اصل منع توسل به زور، دفاع مشروع، تجاوز، مسئولیت بین‌المللی دولت‌ها، اقدام متقابل و نقش رضایت دولت سرزمینی، واجد اهمیت است.

در این بخش، ضمن بررسی چگونگی وقوع عملیات و استدلال‌های ارائه‌شده از سوی دولت آمریکا، مبانی حقوقی ادعای دفاع مشروع مورد ارزیابی قرار گرفته و مشروعیت اقدام نظامی آمریکا از منظر قواعد حقوق بین‌الملل مورد تحلیل قرار می‌گیرد. در مقابل، اقدام موشکی جمهوری اسلامی ایران علیه پایگاه عین‌الاسد نیز از منظر مفاهیمی همچون دفاع مشروع، اقدام متقابل و رضایت کشور عراق بررسی می‌شود. بدین ترتیب، تلاش شده است موضوع از منظر حقوقی و با پرهیز از نگاه صرفاً سیاسی مورد ارزیابی قرار گیرد.

یکی دیگر از مباحث مهم کتاب، بررسی ظرفیت و امکان پیگیری حقوقی و قضایی این رویداد در مجامع بین‌المللی است. در همین راستا، نقش شورای امنیت و جایگاه قطعنامه ۳۳۱۴ مجمع عمومی سازمان ملل متحد در تعریف تجاوز و تحلیل ابعاد حقوقی اقدام نظامی مورد توجه قرار گرفته و امکان طرح موضوع در دیوان کیفری بین‌المللی و دیوان بین‌المللی دادگستری نیز بررسی شده است.

بی‌تردید، مسائل مربوط به توسل به زور و دفاع مشروع از پیچیده‌ترین موضوعات حقوق بین‌الملل عمومی است و پاسخ به بسیاری از پرسش‌های آن همچنان محل اختلاف نظر میان دولت‌ها و صاحب‌نظران است. ازاین‌رو، هدف این اثر ارائه پاسخی قطعی و غیرقابل مناقشه به تمامی اختلافات موجود نیست؛ بلکه کوشش شده است با استفاده از مبانی حقوق بین‌الملل و تحلیل منظم موضوع، زمینه‌ای برای شناخت دقیق‌تر مسائل و ارزیابی حقوقی وقایع معاصر فراهم شود.

امید است این کتاب بتواند برای اساتید و پژوهشگران حقوق بین‌الملل، دانشجویان مقاطع تحصیلات تکمیلی، وکلا، قضات، پژوهشگران حوزه روابط بین‌الملل و علاقه‌مندان به مباحث حقوق توسل به زور و دفاع مشروع سودمند واقع شود و گامی هرچند کوچک در جهت توسعه مطالعات حقوقی درباره یکی از مهم‌ترین مسائل حقوق بین‌الملل معاصر باشد.

در پایان، از تمامی استادان، پژوهشگران و صاحب‌نظرانی که با آثار علمی خود زمینه شکل‌گیری و توسعه مباحث این حوزه را فراهم کرده‌اند، قدردانی می‌شود. طبیعی است این اثر نیز همچون هر پژوهش انسانی، خالی از کاستی نیست و نقدها و پیشنهادهای علمی صاحب‌نظران می‌تواند در اصلاح و تکمیل آن در چاپ‌های بعدی راهگشا باشد

«اطلاع از قیمت و امکان سفارش سریع این کتاب»

نام:
شماره‌تماس:

جستجوی نسخه الکترونیکی

رزومه علمی مولف:

((محل درج رزومه علمی و عکس مولف کتاب فوق))

جهت ارسال رزومه علمی و درج در این صفحه با ارسال فایل رزومه، عکس و فایل های خود، با اکانت ایتا یا واتس آپ 09100636002 پیام دهید.

جهت دریافت کارت شناسایی نویسندگی (مخصوص مولفان قانون یار) با دفتر مرکزی بنیاد علمی قانون یار تماس بگیرید.

((نمونه کارت صادره نویسندگان فرهیخته بنیاد علمی قانون یار))

لازم به ذکر است کارت شناسایی به صورت فارسی و انگلیسی (با بهترین کیفیت) صادر می گردد...

با افتخار اعلام می‌شود کتاب حاضر توسط مجموعه ناشران وابسته به بنیاد علمی قانون‌یار به صورت الکترونیکی و فیزیکی چاپ و منتشر شده است. بنیاد علمی قانون‌یار با بهره‌گیری از تجربه و توان تخصصی خود در حوزه نشر، آماده است آثار علمی، پژوهشی، دانشگاهی و تخصصی نویسندگان، استادان، پژوهشگران و علاقه‌مندان به تألیف را در مسیر چاپ و انتشار همراهی کند.

اگر شما نیز اثری ارزشمند برای انتشار دارید، می‌توانید با سپردن مراحل آماده‌سازی، اخذ مجوز، صفحه‌آرایی، چاپ و انتشار کتاب خود به مجموعه ناشران وابسته به بنیاد علمی قانون‌یار، گامی مؤثر در معرفی و ماندگار کردن اندیشه‌ها و دستاوردهای علمی خود بردارید. با پنج انتشارات وابسته به بنیاد علمی قانون‌یار، در خدمت شما هستیم. کتاب خود را به ما بسپارید و اندیشه‌ها و دستاوردهای علمی‌تان را ماندگار کنید.

همچنین به تمامی نویسندگان و مؤلفان، کارت مخصوص مؤلفان نخبه اعطا می‌شود.

کتاب شما، روایت ماندگار دانش و تجربه شماست؛ آن را با انتشارات های معتبر وابسته به بنیاد علمی قانون‌یار و چاپخانه اختصاصی این نهاد علمی و پژوهشی منتشر کنید.

جهت کسب اطلاعات بیشتر با دفتر مرکزی موسسه تماس بگیرید:

(واحد پژوهش 02166979519) (واحد فروش 02166979526) (واحد مشاوره 09196748625)

کتاب ارزیابی حقوقی ترور فرماندهان و حمله موشکی ایران (عین الاسد)، تألیف زینب اسفندیاری منتشر شد!

پیشگفتار

«اطلاع از قیمت و امکان سفارش سریع این کتاب»